Yaz Yeşillikleri

Buranın kuru yazlarında, kışın ve baharda yemeye alıştığımız yeşillikler hep eksik kalıyor. Karalahanalar büyümeyi bırakıyor,labadalar yaz uykusuna yatıyor, hindibalar iyice acılaşıyor.

Ben de sıcak iklimlerde yaşayanlar yazın ne pişiriyorlar ne yetiştiriyorlar diye koyuldum araştırmaya!

İşte bulduğum ve birkaç senedir yetiştirdiğim,afiyetle yediğim bitkiler!

KABAK YAPRAKLARI (balkabağı,yemeklik kabak,lif kabağı,acur..hepsi !)

Kabak bitkisi bahçede çok fazla yer kaplıyor ve yaprakları kocaman oluyor. Bir gün dedim acaba bunlar yeniyor olmasın? Nitekim Afrika,Asya ve daha başka ülkelerde kabak yaprakları devamlı tüketiliyormuş. Hatta Sicilya’da Cucuzza isimli bir lif kabağı cinsi, bazen sırf yaprakları için ekiliyor.

Yalnızca pişirmeden önce yaprakların liflerini ayıklamak gerekiyor.Yaprağı baş aşağıya tutup,sapının bir parçasını aşağıya çekince lifler geliyor. Bu kısa videoda nasıl ayıklandığını çok güzel gösteriyor.

Yaprağın tadı çok güzel, dolu dolu.Hafif tüylü yapısı ebegümecini andırıyor ama onun gibi ıspanak tadı yok. Zeytinyağında zerdeçal,susam ve kişnişle kavurunca leziz oluyor.Ben genelde bütün yeşillikleri karışık kavurup, pilava,karabuğdaya,makarnaya, artık o gün ne pişiriyorsam ona katıyorum.

YENİ ZELANDA ISPANAĞI / Warrigal Yeşilliği (Tetragonia tetragonioides)

Bu, sıcağa dayanıklı, yayılıcı bir bitki. Bazen,eğer korunaklı bir yerdeyse, kışı da geçirebiliyor.Tohumların filizlenmesi 2 haftayı bulabiliyor

Bir kere yerine yerleşti mi yayıldıkça yayılıyor.Oldukça dayanıklı,böceklere aman vermeyen bir bitki. Ben filizlerini toplayıp,karışık ot kavurmalarına,böreklere koyuyorum. Tadı ıspanağa birazcık benziyor. Yapraklarında, ıspanak ve pazıda olduğu gibi oksalik asit var.Bu yüzden pişirilerek yenmesi gerekiyor.

Yaz ortasına doğru minik sarı çiçekler açıyor ve bu çiçekler sert, tekil tohumlara dönüşüyorlar. Ama tepedeki filizler yenmeye devam edilebiliyor.

MADEIRA SARMAŞIĞI (Andredera cordifolia)

Ben bu sarmaşıkla ilk kez Heybeliada’da yürürken karşılaştım. Bir evin ufak bahçesini tamamen kaplamıştı.Yapraklarının ve çiçeklerinin şeklinden Basellaceae ailesine ait olduğunu farkettim, çünkü daha önce yetiştirmeyi denediğim Malabar ıspanağına çok benziyordu. Hemen bir parça koparıp evde köklendirmek üzere suya koydum.

Araştırdığımda çok yıllık bir bitki olduğunu ve nişastalı kök yumrularının da yenebildiğini öğrendim!

Bitki suda çabucak köklendi ve bahçede yerini aldı. Şimdi birçok köşede büyüyorlar.Şu ana kadarki en sevdiği yer,geçirgen topraklı,sabah güneşi alan bahçe duvarı kenarı oldu.

Yaprakları kesince bamya gibi yapışkan bir sıvı çıkıyor, onun için yaprakları kesmeden tavaya atıyorum, böylece yemek yapış yapış olmuyor.

Bu güzel bitki dünyanın bazı bölgelerinde istilacı olarak kabul ediliyor. Bizim bahçede istilacı olmaya fırsat bulamıyor,çünkü yazın neredeyse her gün filizlerini,yapraklarını toplayıp yemeğe koyuyoruz. Bir de zaten kışın bitkinin bütün toprak üstü kısmı ölüyor,baharda yumru kökünden tekrar yeşeriyor.

HOROZİBİĞİ (Amaranthus)

Horozibiğinin çok çeşidi var ve bildiğim kadarıyla hepsi yenebiliyor.Mesela Tayland’da dikenli olanı vardı, sabahları toplayıp omlete koyuyordum.

Buranın yerel türü, kırmızı gövdeli ve siyah tohumlu olanı. Yazın yol kenarlarında kendi kendine çıkıyor. Bahçede de havalar iyice ısınınca kendiliğinden filizleniyorlar, ben de onları istediğim yerlere aktarıyorum.

Filizlerini topladıkça,yanlardan yeni yaprak veriyor. Karışık ot kavurmalarında,böreklerde, ıspanağın kullanıldığı her yemekte kullabılabilir. Zeytinyağında sarımsakla kavurunca çok güzel oluyor.

Bu sene bizim horozibiğinin Karayipli kuzeni, yaprakları çok daha büyük olan Callaloo’yu ektim . Tohumlarını toplayıp çoğaltmayı planlıyorum.

TATLI PATATES YAPRAKLARI

Yetiştirmesi kolay ve tadı güzel bir yaz yeşilliği! Ülkemizde üretimi çok kısıtlı yerlerde yapılsa da tatlı patatesi bahçede yetiştirmek hiç te zor değil.

Tatlı patatesi suya koyunca, hava sıcaksa üstten filizler verir, bu filizleri koparıp suda veya toprakta köklendirebilirsiniz. Böylece yeni bir bitki elde etmiş olursunuz!

Eğer geçirgen ve verimli bir toprağınız yoksa sadece yaprakları için bile yetiştirebilirsiniz.